ความเป็นมาของการศึกษาพิเศษ              การศึกษาพิเศษเริ่มต้นขึ้นในประเทศญี่ปุ่น เมื่อหนึ่งร้อยกว่าปีมาแล้ว มีการจัดตั้งโรงเรียนสำหรับคนตาบอด และคนหูหนวกขึ้นก่อนโรงเรียนประเภทอื่น แต่ไม่มีการบังคับให้เด็กพิการเข้าเรียน การศึกษาพิเศษเป็นการศึกษาบังคับในปี 1948 สำหรับเด็กตาบอดและหูหนวก ต่อมามีการจัดตั้งโรงเรียนสำหรับเด็ก ปัญญาอ่อน และโรงเรียนสำหรับเด็กที่มีความบกพร่องทางร่างกายขึ้นในเวลาต่อมาในปี ค.ศ. 1956 กฎหมายการศึกษาของญี่ปุ่นได้ประกาศใช้ครอบคลุมการ ศึกษาของเด็กพิการด้วย โดยไม่มีการยกเว้นการเข้าโรงเรียนสำหรับเด็กพิการ เด็กพิการส่วนมากเข้าเรียนในโรงเรียนพิเศษที่จัดตั้งขึ้นสำหรับเด็กพิการ แต่ละประเภทโดยเฉพาะ ในปี 1987 มีการจัดตั้งโรงเรียนเรียนร่วมตัวอย่างขึ้น เพื่อทดลองจัดการเรียนร่วมและเป็นตัวอย่างแก่โรงเรียนอื่น ต่อมาโรงเรียนประเภท นี้ได้ขยายตัวออกไปหลายแห่งทั่วประเทศ               ระบบการศึกษาพิเศษ     โรงเรียนการศึกษาพิเศษในญี่ปุ่นมีทั้งโรงเรียนพิเศษและโรงเรียนเรียนร่วม โรงเรียนพิเศษมี 3 ประเภทคือ 1. โรงเรียนสอนคนหูหนวก (School for the deaf) 2. โรงเรียนสอนคนตาบอด (School for the blind) 3. โรงเรียนสอนคนพิการ (School for the handicapped)              โรงเรียนประเภทที่ 3 ยังจำแนกย่อยออกเป็นอีก 3 ประเภทคือ โรงเรียนสำหรับเด็กปัญญาอ่อน โรงเรียนสำหรับเด็กที่มีความบกพร่องทางร่างกาย โรงเรียนสำหรับเด็กเจ็บป่วยเรื้อรัง ซึ่งส่วนมากเป็นเด็กที่มีความบกพร่องขั้นรุนแรงเด็กที่มีความบกพร่องระดับปานกลางได้รับการจัดเข้าเรียน ร่วมกับเด็กปกติ ซึ่งมีทั้งเรียนร่วมเต็มเวลา เรียนร่วมบางเวลาและชั้นพิเศษ เด็กเหล่านี้มี 7 ประเภท 5 ประเภท ได้กล่าวถึงข้างบนแล้ว อีก 2 ประเภท ได้แก่ เด็กที่มีความบกพร่องทางการพูด และเด็กที่มีความบกพร่องทางอารมณ์ เด็กที่จะถูกส่งเข้าเรียนในโรงเรียนพิเศษจะต้องให้รับการคัดเลือก ซึ่งมีขั้นตอนและวิธีการที่กฎหมายกำหนด อนึ่งกฎหมายการศึกษาของญี่ปุ่นกำหนด ให้ทุกจังหวัด (Prefecture) จัดตั้งโรงเรียนพิเศษขึ้น 1 โรง และรับเด็กในบริเวณใกล้เคียงเข้าเรียนอาจกล่าวได้ว่าเด็กที่มีความต้องการ พิเศษที่ได้รับบริการทางการศึกษาได้แก่           1. เด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา ขั้นเล็กน้อย - ปานกลาง 2. เด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา ขั้นรุนแรง 3. เด็กที่มีความบกพร่องทางการได้ยิน ขั้นเล็กน้อย - ปานกลาง 4. เด็กที่มีความบกพร่องทางการได้ยิน ขั้นรุนแรง (หูหนวก) 5. เด็กที่มีความบกพร่องทางการพูด 6. เด็กที่มีความบกพร่องทางสายตา ขั้นเล็กน้อย - ปานกลาง 7. เด็กที่มีความบกพร่องทางสายตา ขั้นรุนแรง (ตาบอด) 8. เด็กที่มีความบกพร่องทางอารมณ์ 9. เด็กที่มีความบกพร่องทางร่างกาย 10. เด็กที่มีความบกพร่องทางสุขภาพ (เจ็บป่วยเรื้อรัง)           หลักสูตร     กระทรวงศึกษาธิการญี่ปุ่น ได้กำหนดให้มีหลักสูตรแห่งชาติสำหรับเด็กปกติ ในขณะเดียวกันก็มีคู่มือการใช้หลักสูตรสำหรับเด็กพิการที่เรียนอยู่ใน โรงเรียนเฉพาะด้วย คู่มือเหล่านี้จะให้คำแนะนำและแนวทางในการสอนเด็กพิการตลอดจนเนื้อหาวิชาในหลักสูตรที่จะนำมาสอนเด็กพิการ               การเข้าเรียน     เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นจะทำการสำรวจเด็ก หากพบเด็กพิการเจ้าหน้าที่ทางการศึกษาของท้องถิ่นจะให้คำแนะนำให้ผู้ปกครองส่งเด็กเข้าเรียนในโรงเรียนที่เหมาะสม ให้สอดคล้องกับลักษณะความพิการและความต้องการของผู้ปกครอง กระทรวงศึกษาธิการญี่ปุ่นได้กำหนดระเบียบเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้ เด็กพิการส่วนใหญ่ จะเรียนในโรงเรียนพิเศษ หรือชั้นพิเศษในโรงเรียนปกติ เด็กที่เรียนในโรงเรียนพิเศษมีประมาณร้อยละ 43 ในขณะที่ร้อยละ 57 เรียนในชั้นพิเศษในโรงเรียนปกติ               ระบบห้องเสริมวิชาการ (Resource Room System)     ห้องเสริมวิชาการเป็นระบบการจัดการศึกษาสำหรับเด็กที่มีความบกพร่องที่ไม่รุนแรงนัก เป็นการจัดการเรียนร่วมชนิดหนึ่ง เด็กที่มีความต้องการ พิเศษจะเรียนร่วมกับเด็กปกติในห้องปกติทั่วไป แต่ในบางครั้งบางเวลาเด็กที่มีความต้องการพิเศษจะแยกตัวออกมา โดยมาเรียนที่ห้องเสริมวิชาการ นี้ โดยมีครูสอนเป็นกลุ่มย่อยหรือรายบุคคลในส่วนที่เด็กเรียนไม่ทัน ระบบนี้มีมากขึ้นในระบบโรงเรียนญี่ปุ่น               ศูนย์การศึกษาพิเศษ (Special Education Centers)     มีการจัดตั้งศูนย์การศึกษาพิเศษขึ้นหลายแห่งในญี่ปุ่น ศูนย์นี้มีหน้าที่ศึกษาวิจัย อบรมครู จัดทำคู่มือสำหรับครูในด้านการเรียนการสอน เด็กที่มีความต้อง การพิเศษ ตลอดจนประสานงานกับหน่วยงานอื่น ๆ เพื่อให้การจัดการศึกษาสำหรับเด็กที่มีความต้องการพิเศษ ดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพ               การศึกษาพิเศษกับชุมชน     แนวโน้มที่สำคัญอีกประการหนึ่งของการศึกษาพิเศษในญี่ปุ่น คือการเห็นความสำคัญของการอยู่ร่วมกันของผู้พิการกับสังคม เมื่อเด็กเรียนจบการศึกษา จากโรงเรียนแล้ว เด็กต้องออกไปประกอบสัมมาอาชีพ และดำรงชีวิตอยู่ในสังคมร่วมกับคนปกติทั่วไป โรงเรียนการศึกษาพิเศษจะต้องเตรียมเด็กเพื่อการนี้ การศึกษาพิเศษจึงเป็นการร่วมมือของหลายฝ่าย ทั้งภาครัฐบาลและเอกชนในอันที่จะทำให้ผู้พิการเป็นส่วนหนึ่งของสังคม (Inclusion)สรุป การศึกษาพิเศษ ในประเทศญี่ปุ่นได้เริ่มต้นมาได้ร้อยกว่าปีแล้ว ส่วนกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาพิเศษมีมาประมาณกึ่งศตวรรษแล้ว การศึกษาพิเศษในประเทศญี่ปุ่น คล้ายคลึงกับการศึกษาพิเศษในประเทศอื่น ๆ กล่าวคือ เริ่มจากการส่งเด็กเข้าไปอยู่ในโรงเรียนพิเศษ ซึ่งส่วนมากเป็นโรงเรียนประจำ ต่อมาพบว่าโรงเรียน ดังกล่าวไม่ให้ประโยชน์ต่อเด็กเท่าที่ควร จึงมีการส่งเด็กเข้าเรียนร่วมมากขึ้น โดยเฉพาะเด็กที่มีความบกพร่องไม่มากนัก อัตราส่วนระหว่างเด็กที่อยู่ในโรงเรียน พิเศษกับโรงเรียนเรียนร่วมใกล้เคียงกัน ต่อมามีนวตกรรมใหม่ ๆ เพิ่มขึ้น ในด้านรูปแบบของการจัดการศึกษาพิเศษ เช่น ศูนย์การศึกษาพิเศษ จุดเด่นที่สำคัญอีกประการหนึ่งของการศึกษาญี่ปุ่นคือ เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทสำคัญมากในด้านการศึกษาพิเศษ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องมืออุปกรณ์ต่าง ๆ คอมพิวเตอร์ ทั้งฮาร์ดแวร์และซอฟท์แวร์